Μία από τις νεώτερες απόψεις για τις εξαρτήσεις

Προβληματισμοί και ανταλλαγή ιδεών από την Επικαιρότητα και διάφορα άλλα θέματα.

Συντονιστής: Super-Moderators

Απάντηση
Άβαταρ μέλους
fiskilis
Honorary Member
Δημοσιεύσεις: 14093
Εγγραφή: 16 Νοέμ 2003 22:44
Τοποθεσία: Athens
Επικοινωνία:

Μία από τις νεώτερες απόψεις για τις εξαρτήσεις

Δημοσίευση από fiskilis » 17 Οκτ 2006 16:46

ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ


Τι έχει αλλάξει στο τρόπο που αντιμετωπίζουμε την εξάρτηση;

Αλκοολικοί και ναρκομανείς αποτέλεσαν και αποτελούν σε χώρες σαν την δική μας, ομάδες περιθωριακές, οι οποίες δέχονται συχνά πυκνά την απαξίωση και τη κατακραυγή της «κοινής γνώμης».

Ο λόγος που αυτό συμβαίνει, είναι η βαθειά ριζωμένη αντίληψη των περισσοτέρων, ότι οι συμπεριφορές αυτές ανήκουν σε ανθρώπους με «αδύναμο χαρακτήρα» ή με αντικοινωνικά χαρακτηριστικά, «τεμπέληδες» και «αδιάφορους», που δεν νοιάζονται για τίποτα- ούτε και για την ίδια τους την υγεία

Ιδιαίτερα για τους χρήστες «ναρκωτικών», υπάρχει και μία «ιστορική επιβάρυνση», η οποία διαμορφώθηκε από το Μάιο του 68 και μετά. Μαζί με τις ιδεολογικές ανατροπές της εποχής εκείνης, υπήρξε και μεγάλη αύξηση στη χρήση ναρκωτικών ουσιών, η οποία και συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια.

Όπως ήταν αναμενόμενο, δεν άργησε να γίνει η σύνδεση ανάμεσα στα ναρκωτικά και την ανατροπή των συντηρητικών αξιών.

Οι αντιλήψεις αυτές, όχι μόνο συνεχίστηκαν μέχρι τις ημέρες μας, αλλά και διαπότισαν τον ιατρικό κόσμο. Σαν αποτέλεσμα, ο εθισμός άργησε πολύ να μπει στο στόχαστρο της έρευνας.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός, ότι πολλοί ιατροί τελείωναν τις σπουδές τους, πολλές φορές και την ειδικότητα τους, με ελάχιστες αναφορές σε θέματα εθισμού.

Εύκολα μπορεί κανείς να φανταστεί, πια ήταν η αντιμετώπιση των εθισμένων που ζητούσαν βοήθεια. Χαρακτηριστική ήταν η στερεότυπη φράση του ιατρού προς τον εθισμένο: «δε το κόβεις βρε παιδί μου; αφού βλέπεις ότι σε καταστρέφει

Στο πώς να το κόψει βέβαια, η θεραπευτική του τέχνη περιοριζόταν από την άγνοια του, κι έτσι όταν οι παραινέσεις του δεν έπιαναν τόπο, ο ιατρός έπαυε να ασχολείται, μια και είχε άλλους ασθενείς με «σοβαρά» προβλήματα και δεν μπορούσε να χάνει χρόνο με κάποιον που «δεν ήθελε» να γίνει καλά

Τα χρόνια όμως πέρασαν και ύστερα από χιλιάδες κατεστραμμένες ζωές και αμέτρητους θανάτους, η επιστημονική κοινότητα αναγκάστηκε να επανεξετάσει το θέμα.

Περιττό ίσως να πούμε, ότι η κοινωνία μας προτίμησε αρχικά να χρηματοδοτήσει τη καταστολή παρά την έρευνα.

Με τρόμο όμως ανακάλυψε ότι η καταστολή, όχι μόνο οδήγησε στη αύξηση της διακίνησης, αλλά και δημιούργησε οικονομικά εύρωστες ομάδες εγκληματιών, οι οποίοι με μεγάλη ευκολία διάβρωναν το «σύστημα».

Σήμερα, οι γνώσεις μας για τον εθισμό έχουν αλλάξει.

Συμπεριφορές, όπως η χρήση ουσιών, το κάπνισμα, η χαρτοπαιξία, η υπερβολή στη πρόσληψη τροφής, στις σεξουαλικές συμπεριφορές, στα ψώνια, στην ενασχόληση με τους υπολογιστές, αλλά και στο τρόπο που μερικοί άνθρωποι σχετίζονται στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, φαίνεται να αποτελούν διαφορετική έκφραση του ιδίου προβλήματος.

Το όνομα που έχει δοθεί σε αυτές τις συμπεριφορές, είναι «σύνδρομο εθισμού» και θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μια ομπρέλα που από κάτω της υπάρχουν διάφορες υποκατηγορίες.

-Για να έχουμε νόσο, θα πρέπει συνδυαστούν οι ακόλουθοι παράγοντες:

Νευροβιολογικά στοιχεία + ψυχοκοινωνικά στοιχεία + έκθεση σε αντικείμενο ή δραστηριότητα = νόσος.

Εικόνα

Η έκθεση στο αντικείμενο, αποτελεί ακόμα και σήμερα την αιχμή της πρόληψης και φυσικά έχει αποτύχει παταγωδώς όσον οι αριθμοί κάθε χρόνο αυξάνονται. Αυτό, δεν σημαίνει ότι η πρόληψη είναι μία άχρηστη τακτική, αλλά κατά την άποψη μας δεν μπορεί να λειτουργήσει αποκομμένη από τους άλλους δύο παράγοντες και κυρίως δεν μπορεί να βασισθεί σε καμπάνιες του τύπου «τα ναρκωτικά σκοτώνουν», διότι τέτοια μηνύματα απευθυνόμενα σε εφήβους, μόνο πρόληψη δεν επιτυγχάνουν.

Τα ψυχοκοινωνικά στοιχεία, θα πρέπει να τύχουν ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για δύο λόγους: Πρώτον, διότι το 40% περίπου (κατ άλλους το 60%) των εθισμένων, έχουν και κάποιου τύπου ψυχική διαταραχή (διπλής διάγνωσης) η οποία εάν δεν αναγνωρισθεί και αντιμετωπισθεί, οι πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας του εθισμού, είναι μηδενικές, και δεύτερον, διότι οι κοινωνικές συνθήκες(ανεργία-ανταγωνισμός-συνθήκες διαβίωσης-παιδεία κ.λ.π.) όταν δεν είναι καλές, μέσω της ψυχικής δυσφορίας που προκαλούν, καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την «πιθανότητα συνάντησης» με το αντικείμενο του εθισμού.

Η πραγματική όμως αποκάλυψη, έρχεται από τα λεγόμενα νευροβιολογικά στοιχεία.

Τα ψυχοδραστικά φάρμακα (κοκαΐνη-ηρωίνη-αλκοόλ), αλλά και οι συμπεριφορές (χαρτοπαιξία κ.λ.π.), έχουν την ικανότητα να διεγείρουν τα νευροβιολογικά συστήματα του εγκεφάλου μας και ειδικότερα ένα σύστημα που έχει να κάνει με την «απόλαυση» και ονομάζεται σύστημα ανταμοιβής, μέσω μίας ουσίας που ονομάζεται ντοπαμίνη.

Φαίνεται, ότι ορισμένοι άνθρωποι γεννιούνται με δυσλειτουργία αυτού του συστήματος και αυτή τη κατάσταση την ονομάζουμε «σύνδρομο ανεπάρκειας ανταμοιβής».

Όταν οι άνθρωποι αυτοί, συναντήσουν τυχαία ουσίες ικανές να διεγείρουν το συγκεκριμένο σύστημα, τότε οι άνθρωποι αυτοί «γίνονται καλά».

Κι επειδή η φυσική τάση όλων των ανθρώπων είναι «να νοιώθουν καλά», οδηγούνται στην επανάληψη αυτής της συμπεριφοράς.

Αυτό που τους διαφοροποιεί από τους «κοινωνικούς χρήστες» ουσιών, δηλαδή από τους υπόλοιπους ανθρώπους, είναι η δυσφορία που νοιώθουν όταν δεν τις χρησιμοποιούν.

Επιπλέον, άνθρωποι οι οποίοι έχουν γεννηθεί με φυσιολογική λειτουργία αυτού του συστήματος, μέσα από τη συχνή επανάληψη-κατάχρηση, λόγω τρόπου ζωής για παράδειγμα, μπορούν επίσης να οδηγηθούν σε ανεπάρκεια του συστήματος(δευτερογενές σύνδρομο ανεπάρκειας ανταμοιβής).

Από το μοντέλο αυτό, προκύπτει η απόλυτη αδυναμία πολλών εθισμένων ατόμων, τα οποία αν και έχουν υποστεί τραγικές συνέπειες εξ αιτίας της χρήσης, αδυνατούν από μόνα τους να την διακόψουν, ακόμα κι όταν το επιθυμούν ειλικρινώς!


Συνοψίζοντας, θα λέγαμε ότι το σύνδρομο εθισμού είναι μία χρόνια και υποτροπιάζουσα διαταραχή, στην γέννηση της οποίας συμμετέχουν πολλοί παράγοντες.

Για την αντιμετώπιση του, απαιτείται καλή γνώση των παραγόντων αυτών, ταυτόχρονη αντιμετώπιση τους και πάνω απ όλα έλλειψη δογματισμού.

Δυστυχώς, εξ αιτίας αυτής της πολυπαραγοντικότητας, εμπλέκονται στο θεραπευτικό σχεδιασμό ιατροί, πολιτικοί, νομικοί, κληρικοί κ.α. δηλαδή ομάδες ανθρώπων με διαφορετικές αντιλήψεις και στάσεις ζωής, με αποτέλεσμα τον κατακερματισμό της θεραπείας.

Μέχρι αυτό να αλλάξει, το λιγότερο που μπορεί ο μέσος πολίτης να κάνει, είναι να αποδώσει στις συμπεριφορές εθισμού τον χαρακτήρα νόσου και να απαλλαγεί από προκαταλήψεις που δυσκολεύουν την ήδη δύσκολη ζωή των εθισμένων.

Είναι δε χρήσιμο να θυμηθούμε, ότι μισό αιώνα πριν η επιληψία θεωρείτο δαιμονισμός!!!

Θ. Χριστοδουλάκης
Ψυχίατρος-ψυχαναλυτής


ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ

Απάντηση

Επιστροφή στο “Επικαιρότητα & Διάφορες Συζητήσεις”

Μέλη σε σύνδεση

Μέλη σε αυτήν τη Δ. Συζήτηση: Δεν υπάρχουν εγγεγραμμένα μέλη και 3 επισκέπτες